Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында расмий терминдерди жана аталыштарды колдонуу жөнүндө

    Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иш кагаздары – алардын ишмердүүлүгүнүн жана жетекчилери менен адистеринин компетенттүүлүгүнүн, сабаттуулугунун күзгүсү, кабыл алынган тескөөчү чечимдеринин укуктук жактан негиздүүлүгүн же толук негизделбегендигин далилдөөчү фактылар.
    Агенттиктин 2018-жылдын 12-январындагы №01-18/09 буйругу менен бекитилген “Айыл өкмөтүнүн катынын”,  “Айыл өкмөтүнүн буйругунун” (приказ), “Айыл өкмөтүнүн тескемесинин” (распоряжение), “Айыл кеңешинин катынын”, “Айыл кеңешинин токтомунун” типтүү үлгүлөрү сиздерге колдонууга сунушталып жиберилген.
    Бирок, Агенттикке келип түшкөн документтерде көрүнүп тургандай, жер-жерлерде мониторинг жүргүзүү учурунда аныкталып жаткандай, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында расмий кабыл алынып бекитилген терминдердин жана аталыштардын так маанисин түшүнбөөчүлүк, аларды бурмалап колдонуу уланып жатат.
Мисалы, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын аты жазылган көрнөктөрдө, алардын расмий фирмалык бланктарында, мөөрлөрүндө, штамптарында, каттарында, чечимдеринде “Курманбек айыл аймагынын Курманбек айылдык кеңеши”, “Ош облусунун депутаттардын Т.Кулатов атындагы айылдык кеңеши” (“Ошская область. им. Т.Кулатовского айыльного кенеш депутатов”), “Ош областы. Кара-Суу району. Катта-Талдык айыл өкмөтү. Баш-Булак айылы” (“Ошская область. Кара-Суйский район. Сельская Управа Каттаталдык”), “Төө-Моюн айыл аймагынын айыл өкмөтү”, “Кадамжай районунун Халмион айыл аймагынын айылдык кеңеши”, Чаек айыл аймагынын айыл өкмөт мекемеси”, “айыл округу” деп жазуу жана ушул сыяктуу көптөгөн терминдерди байма-бай колдонуу кеңири орун алган. 
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 23-июлундагы № 517-токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасында иш кагаздарын жүргүзүү боюнча Типтүү нускаманын 15-пунктунда мекеменин документтери милдеттүү түрдөгү реквизиттери бар бланктарга таризделе тургандыгы, 16-пунктунун 1-пунктчасында жалпы бланкта ал реквизиттердин ичинде мекеменин аталышы болуш керектиги көрсөтүлгөн. Ушул эле Типтүү нускаманын 14-пунктунун 5-пунктчасында мекеменин аталышы  уюмдаштыруу документтеринде бекитилген мекеменин толук аталышына шайкеш келүүгө тийиш экендиги аныкталган. 
“Айылдык округ”, “айыл округунун башчысы”, “аильный округ”, “глава аильного округа”, “сельская управа” терминдери 2008-жылдын  29-майындагы № 99 “Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик администрация жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамында каралган эле. 2011-жылдын 15-июлундагы № 101 Кыргыз Республикасынын “Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жөнүндө” Мыйзамынын кабыл алынышы менен алар күчүн жоготкон жана колдонууга жатпайт. 
“Айыл округунун башчысы”, “айыл аймагынын башчысы”, “айылдык аймагынын өкмөтүнүн башчысы”, “айыл аймагынын жер адиси”,  “жергиликтүү жаамат” деп жазуу (айтуу) натуура болот. 
Кыргыз Республикасынын “Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жөнүндө” Мыйзамынын 2-беренесине ылайык, ошол эле түшүнүктөрдү туюндурган “айыл өкмөтүнүн башчысы”, “айыл өкмөтү”, “айыл өкмөтүнүн жер адиси”, “айыл башчысы” деген терминдер аныкталган жана иш кагаздарында аларды колдонуу керек. 
Аталган Мыйзамга ылайык “шаар”, “айылдык аймак” терминдери администрациялык-аймактык бирдикти, ал эми “мэрия” менен “айыл өкмөтү” ошол аймактагы башкаруу органын билдирет. “Жаамат” дебестен, Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгүндө (Х.К. Карасаев. Бишкек. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. 2009-ж.) көрсөтүлгөндөй “жамаат (эл-журт)”, “жергиликтүү жамаат” деп жазуу (айтуу) керек.
Ал эми жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын (мэриянын, айыл өкмөтүнүн, шаардык жана айылдык кеңештин) фирмалык бланктарында (кат, буйрук, тескеме, токтом) жана көрнөктөрүндө төмөнкүдөй жазуу туура болот:
Кыргыз Республикасы
Баткен облусу
Кадамжай району
Халмион айылдык кеңеши    Кыргызская Республика
Баткенская область
Кадамжайский район
Халмионский айылный кенеш

Кыргыз Республикасы
Баткен облусу
Кадамжай району
Халмион айыл өкмөтү    Кыргызская Республика
Баткенская область
Кадамжайский район
Халмионский айыл окмоту

    Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери  бул катта көрсөтүлгөн маселелерди аппараттын кызматкерлери, депутаттар менен бирге талкуулап чыгып, өз ишинде мыйзамдарда аныкталган аталыштарды жана терминдерди так, бурмалабай колдонуу, орун алган кемчиликтерди тез арада четтетүү боюнча кечиктирилгис чараларды көрүүлөрү тийиш.
Бүгүнкү күндө түрдүү  багытта иш алып барган муниципалдык кызматкерлер, айрыкча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери, жергиликтүү кеңештердин депутаттары укуктук жактан сабаттуу болушу керек. Анткени алар өздөрүнүн күндөлүк ишинде жазуу же/жана оозеки түрүндө аларды колдонууга муктаж. Экинчи жагынан, калкка консультациялык-укуктук жардам көрсөтүү да жергиликтүү маанидеги маселелердин тизмегине киргендиктен жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органдарынын бардык кызматкерлери өздөрүнө кызматтык инструкция менен бекитилген функционалдык багыттар боюнча кайрылган адамдарга жана уюмдарга түшүндүрмө берүүгө милдеттүү.
Жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү жана аткаруу органдарында кызматкерлердин жумуш процессинде жана үйүндө өз алдынча укуктук сабаттуулугун көтөрүүсүн уюштуруу, аларды терминдерди чечмелеп туура түшүнүүгө, сүйлөөдө жана жазууда чолок котормолорго, баш аламандыкка жол бербей аларды шартка жараша туура колдонууга  практика жүзүндө окутуу, үйрөтүү керек. Кийинки эле кездерде чыккан “Юридикалык терминдердин кыргызча орусча сөздүгүн, “Укук” энциклопедиялык окуу куралын, “Граждандык укук боюнча юридикалык терминдердин сөздүгүн”, ж.б. китептерди сатып алуу жана колдонуу бул процессти жеңилдетет.
Бул түшүндүрмо кат Агенттиктин расмий сайтына (gamsumo.gov.kg) да жайгаштырылды. Катта сунуш кылынган маселелер боюнча суроолор болсо, Агенттикке сайт аркылуу же msme030318@mail.ru электрондук дареги,       0312 622584 телефону аркылуу кайрылса болот.
 

Жарыялар түрмөгүнө кайра баруу
Вверх