Мүлккө муниципалдык менчик

Мүлккө муниципалдык менчик боюнча жалпы маалымат

Муниципалдык менчик жергиликтүү өз алдынча башкаруунун экономикалык базасынын негизи болуп саналат. Муниципалдык менчикти натыйжалуу башкаруу жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын  экономикалык көрсөткүчтөрдүн өнүгүшүнө таасир тийгизет. Муниципалдык менчикти эффективдүү башкаруу жергиликтүү өз алдынча башкаруунун финансы-экономикалык өнүгүүсүндө, жергиликтүү тургундарга ар кандай шарттарды түзүп берүүдө чоң мааниге ээ.

Муниципалдык менчик — кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктөрдөн, жер участокторунан турган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын (муниципалитеттин) мүлктүк комплекси болуп саналат.

Бүгүнкү күндө мыйзам боюнча муниципалдык менчик — жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын карамагында, пайдалануусунда, тескөөсүндө турган, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун кирешелерин алуучу булак катары кызмат кылуучу жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жергиликтүү өз алдынча башкаруунун иш-милдеттерин жүзөгө ашырууга зарыл жергиликтүү жамааттардын менчиги болуп саналат.

Муниципалдык менчикте жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын аларга караштуу кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктөрү, ишканалары, жабдуулары, социалдык-административдик объектилери, таза суу-сугат суу түйүндөрү, канализациялык системалар, жолдор, жер тилкелери, транспорттор жана башка мүлктөр болот.

Муниципалдык менчиктин түзүмү

 

Жогорудагы мүлктөргө укуктун пайда болушу үчүн жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары бир катар иштерди аткаруусу керек аларды жасагандан кийин толук укук алат. Муниципалдык менчикке өтүүчү мүлктүн калдык наркын баалоо жана реестрге киргизүү, айыл өкмөт шаар мэрияларынын балансына алылып, толук укук алуу үчүн мамлекеттик каттоо органынан мамлекеттик катоодон өткөрүү зарыл.

Азыркы учурда муниципалдык менчикти жөнгө салуу боюнча Кыргыз Республикасынын Конституциясы,  Жер Кодекси, Граждандык Кодекси, “Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жөнүндө” “Мүлккө муниципалдык менчик жөнүндө” мыйзамдары жана тиешелүү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтомдору, Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын чечимдери жана башка ченемдик-укукттук актылар менен иш алып барылат.

“Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жөнүндө” КР Мыйзамынын 18-беренесинин 1-бөлүгүнө толуктоолор киргизилип, анын негизинде жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары кен байлыктарын пайдалануу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктары каралган.

Муниципалдык менчик объекттери жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иш-милдеттерин аткарышын камсыз кылуу үчүн ипотекага берилиши же күрөөгө коюлушу мүмкүн. Муниципалдык менчик объекттерин ипотекага беүү же күрөөгө коюу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жергиликтүү кеңештин макулдугу менен жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органы тарабынан жүргүзүлөт.

Муниципалдык менчикти ченемдик-куктук жөнгөгө салуучу негиздер

Азыркы учурда жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын деңгээлинде муниципалдык менчикти башкаруу маселелерине жетиштүү көңүл бөлүнбөй бир катар маселелер бар болуп жаткандыгын белгилей кетүү абзел. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын адистеринде муниципалдык менчиктин обьектилерин пайдалануу боюнча билиминин жана ыкмаларынын жоктугу, объектини мамлекеттик каттоодон өткөрүү үчүн каражаттын жетишсиздиги, мыйзамсыз жол менен муниципалдык объектилерге ээлик кылган тараптар менен узакка созулган сот процестери, ЖӨБ органдары объектерге  ээлик кылуу укуктарынын жоктугунан жергиликтүү бюджетке киреше алуу мүмкүнчүлүгүн колдоно албай жаткандыгы жана прокуратура органдары тарабынан текшерүүлөр негизги себептеринин бири болуп саналат. Муниципалдык менчикти башкаруунун негиздери, эсеп (реестр) жүргүзүү, муниципалдык менчиктин обьектилерин күтүү боюнча чыгымдарды төмөндөтүү мүмкүнчүлүктөрү, ошондой эле муниципалдык менчик обьектилерин сатуу жана/же ижаралоо боюнча операциялардан киреше алуу максаттуу пайдалануу багыты эсептелинет.

Жергиликтүү бюджеттин тартыштыгына байланыштуу, муниципалдык менчикти мамлекеттик каттоодон өткөрүүнү 20% жеңилдик менен  каттоонун мөөнөтүн узартуу боюнча Агенттик Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу мамлекеттик каттоо кызматы менен Меморандум түзүп, Меморандумдун алкагында 2017-жылы 230 муниципалдык мүлк мамлекеттик каттоодон өткөн.

Бүгүнкү күнү, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Талас, Ыссык-Көл, Чүй, Жалал-Абад, Ош, Нарын жана Баткен облустарындагы каттоодон өткөн муниципалдык менчиктеги мүлктөр боюнча маалыматтары:

  • Талас облусу боюнча 21 муниципалдык менчиктеги мүлк мамлекеттик каттоодон өкөн;
  • Ысык-Көл облусу боюнча 55 муниципалдык менчиктеги мүлк мамлекеттик каттоодон өкөн;
  • Баткен облусу боюнча 48 муниципалдык менчиктеги мүлк мамлекеттик каттоодон өкөн;
  • Чүй облусу боюнча 28 муниципалдык менчиктеги мүлк мамлекеттик каттоодон өкөн;
  • Жалал-Абад облусу боюнча 51 муниципалдык менчиктеги мүлк мамлекеттик каттоодон өкөн.
  • Ош облусу боюнча 46 муниципалдык менчиктеги мүлк мамлекеттик каттоодон өкөн;
  • Нарын облусу боюнча 24 муниципалдык менчиктеги мүлк мамлекеттик каттоодон өкөн.

Жалпы республика боюнча 2018-жылы 273 муниципалдык мүлк мамлекеттик каттоодон  өткөн.

 

Вверх