Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин мамлекеттик органдары тарабынан жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иштерин текшерүүнү оптималдаштыруу жөнүндө токтому

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин токтому

Бишкек шаары, 2015-жылдын 23-апрели № 5013-V

Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдары тарабынан жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иштерин текшерүүнү оптималдаштыруу жөнүндө

Кыргыз Республикасынын Конституциясы тарабынан кепилдендирилген өздөрүнүн кызыкчылыктарында жана жергиликтүү маанидеги маселелерди өзүнүн жоопкерчилиги менен чечүү боюнча жергиликтүү жамааттардын укуктарын жана мүмкүнчүлүктөрүн жүзөгө ашыруу максатында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши (мындан ары - Жогорку Кеңеш) өкмөттүк эмес уюмдардын активдүү катышуусу менен жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын укуктарын бекемдөөгө жана коргоого мамлекеттик бийлик органдарынын биргелешкен күч аракеттерин багыттоо аркылуу Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдары тарабынан Кыргыз Республикасынын жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишин системалуу эмес жана өтө көп текшерүүгө алынып жаткандыгына байланышкан Кыргыз Республикасындагы көйгөйлөргө көңүл бурат.

Ушуга байланыштуу Жогорку Кеңештин Адам укуктары, конституциялык мыйзамдар жана мамлекеттик түзүлүш боюнча комитетинин төрагасы Н.В.Никитенконун жана Жогорку Кеңештин Мыйзамдуулук, укук тартиби жана кылмыштуулук менен күрөшүү боюнча комитетинин төрагасы К.С.Бокоевдин Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдары тарабынан Кыргыз Республикасынын жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын (мындан ары - ЖӨАБ) ишин текшерүүнү оптималдаштыруу тууралуу маалыматтарын угуп, Жогорку Кеңеш төмөндөгүлөрдү белгилейт.

Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдары өздөрүнүн иштерин тийиштүү тармактык мыйзамдарда белгиленген тартипте жүзөгө ашырат, алар ошол органдын гана чөйрөсүн жөнгө салат, ал эми ЖӨАБ органдары ар бир министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, административдик ведомстволордун иштерине бирге аралашуу менен өздөрүнүн функцияларын жана тармактык мыйзамдарда ошондой эле ЖӨАБ органдары үчүн белгиленген мамлекеттик органдардын функцияларын ишке ашырып жатат.

Бирок ЖӨАБ органдарынын мыйзам тарабынан негизделбеген иш милдеттеринин жана ыйгарым укуктарынын чөйрөсүнүн мына ушундай кеңейтилиши ар түрдүү контролдук-көзөмөлдөөчү мамлекеттик органдар тарабынан ЖӨАБ органдарын текшерүүнүн көп болуп жаткандыгынын башкы себептеринен болуп жатат.

ЖӨАБ органдарын текшерүүнүн негизги себептери төмөндөгү факторлор болууда:

1) ЖӨАБ органдарына текшерүү жүргүзүүнүн бирдиктүү мыйзам тарабынан жол-жоболоштурулган тартибинин жоктугу;

2) ЖӨАБ органдарынын иш милдеттеринин жана ыйгарым укуктарынын чөйрөсүнүн негизсиз кеңейтилгендиги;

3) мыйзамдарды бузууга жол бербөө боюнча алдын-ала чараларды белгилөөгө багытталган ЖӨАБ органдары менен мамлекеттик органдардын тыгыз өз ара аракеттеринин жоктугу;

4) ЖӨАБ органдарынын кадрдык курамынын потенциалынын начардыгы.

Муниципалитеттерге иштеп туруу стратегиясы менен тактикасын өз алдынча аныктоого мүмкүнчүлүк бербеген жергиликтүү өз алдынча башкаруунун "көз карандысыздыгын" обу жок контролдоо, ошондой эле буга кыйла күчтөрдү жана каражаттарды жумшоо төмөндөгү мамлекеттик органдар тарабынан ишке ашырылып жатат:

- прокуратура;

- Эсептөө палатасы;

- Мамлекеттик улуттук коопсуздук комитетинин Коррупцияга каршы кызматы;

- Ички иштер министрлиги жана анын аймактык бөлүмчөлөрү;

- Өкмөткө караштуу Экономикалык кылмыштар менен күрөшүү боюнча мамлекеттик кызматы (финансы полициясы) жана анын аймактык бөлүмчөлөрү;

- Өкмөткө караштуу Ветеринария жана фитосанитардык коопсуздук боюнча мамлекеттик инспекция жана анын аймактык бөлүмчөлөрү;

- Өкмөткө караштуу Экологиялык жана техникалык коопсуздук боюнча мамлекеттик инспекция жана анын аймактык бөлүмчөлөрү;

- Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин оорууларды алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө департаменти;

- райондук мамлекеттик администрация жана башкалар.

Текшерүүчүлөр муниципалдык кызматчыларды моралдык жана психологиялык жактан басым жасаган адам катары чыгып жатышы туруктуу тенденцияга айланууда, укуктарды жана милдеттерди, ченемдик укуктук актыларды билүү басымдуу факторлор болуп саналбайт, айрым кырдаалдарда текшерилүүчү тараптын абалын начарлатып, этиканы бузуу, документтерди оңдоп коюу, коррупция, сатып алуу сыяктуу өз ара аракеттердин терс кесепеттерин жаратат.

Текшерүүлөрдү жүргүзүүдө жана натыйжаларын макулдашууда текшерүүчүлөр менен болгон талаш-тартыштарды жана чыр-чатактарды чечүүдө алардын көпчүлүгү жер-жерлерде мыйзамдарда белгиленген мыйзамдуу укуктарды жана нормаларды пайдаланбай туруп жүзөгө ашырылып жаткандыгы муну айгинелейт. Бул өзүн-өзү сактоо принциби катары, текшерүүчү органдар менен мамилени бузбоо катары көрүнүүдө, ал эми булар жакынкы келечекте терс жагынан көрүнүшү мүмкүн.

Жогоруда баяндалгандардын негизинде Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши токтом кылат:

1. Жогорку Кеңештин Адам укуктары, конституциялык мыйзамдар жана мамлекеттик түзүлүш боюнча комитетинин төрагасы Н.В.Никитенконун жана Жогорку Кеңештин Мыйзамдуулук, укук тартиби жана кылмыштуулук менен күрөшүү боюнча комитетинин төрагасы К.С.Бокоевдин Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдары тарабынан Кыргыз Республикасынын жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишин текшерүүнү оптималдаштыруу тууралуу маалыматтары эске алынсын.

2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү:

жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишин пландуу, плансыз текшерүүлөрдү ишке ашырган өзүнө баш ийген министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, административдик ведомстволордун иштерин оптималдаштырууну жүргүзсүн жана "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 10-беренесинин 1-бөлүгүнүн 21-пунктуна ылайык анын жыйынтыктары боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иштерин текшерүү жүргүзүүнүн жол-жоболорун жөнөкөйлөштүрүүгө багытталган мыйзамдарды өркүндөтүү боюнча чараларды кабыл алсын, аларда төмөндөгү нормалар каралсын:

- текшерген мамлекеттик органдардын конкреттүү райондун аймагында ЖӨАБнын тигил же бул органдарына жүргүзүлгөн текшерүүлөрү тууралуу жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын башчыларына милдеттүү түрдө маалымат берүүсү;

- текшерүүнүн жүрүшүнө жана натыйжаларына макул болбогон учурда жасалуучу аракеттер тууралуу текшерилүүчүгө милдеттүү түрдө маалымдоо;

- ЖӨАБнын аткаруу органдарын текшерүүнүн жыйынтыктарын (актыларын) жана актыларда камтылган сын-пикирлерди четтетүү боюнча отчетту жергиликтүү кеңештин сессияларында милдеттүү түрдө жарыя кылуу;

- текшерүүлөрдү жана кайра текшерүүлөрдү кайталоого жана анын көп болушуна жол бербөө максатында жарандардын кайрылуулары боюнча плансыз текшерүүлөрдүн жол-жоболорун жөнөкөйлөштүрүү;

Мамлекеттик кадр кызматы жана Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу мамлекеттик башкаруу академиясы менен бирдикте:

- төмөндөгүлөргө мына бул маселелерди кошууну чечсин:

а) муниципалдык кызматчыларды даярдоонун жана кайра даярдоонун мамлекеттик программасына текшерүү жүргүзүүдө контролдоочу-көзөмөлдөөчү мамлекеттик органдар менен ЖӨАБ органдарынын өз ара аракеттерине тийиштүү маселелерди;

б) мамлекеттик жана муниципалдык кызматчылардын Этикалык кодексин сактоону чагылдырган мамлекеттик жана муниципалдык органдардын баа берүү системасын, критерийлерин;

- текшерүү жүргүзгөн учурда муниципалдык кызматчылардын укуктарын жана милдеттерин, ошондой эле контролдоочу-көзөмөлдөөчү мамлекеттик органдардын ыйгарым укуктарынын маанисин түшүндүрө алган кыскача жана жеткиликтүү методикалык жана башка материалдарды даярдасын.

3. Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасы жана Кыргыз Республикасынын Эсептөө палатасы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иштерине прокуратура органдары жана Кыргыз Республикасынын Эсептөө палатасынын аймактык бөлүмчөлөрү тарабынан текшерүү жүргүзүүнүн жол-жоболорун жеңилдетүүгө багытталган тийиштүү актыларды кабыл алсын.

4. Ушул токтомдун жүзөгө ашырылышы боюнча аткарылган иштердин натыйжалары жөнүндө Жогорку Кеңешке 2015-жылдын 1-июнуна маалымдасын.

5. Ушул токтомдун аткарылышын контролдоо Жогорку Кеңештин Адам укуктары, конституциялык мыйзамдар жана мамлекеттик түзүлүш боюнча, Мыйзамдуулук, укук тартиби жана кылмыштуулук менен күрөшүү боюнча, Бюджет жана финансы боюнча комитеттерине жүктөлсүн.

6. Ушул токтом кабыл алынган күндөн тартып күчүнө кирет.

 

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Төрагасы

 

А.Жээнбеков

 

 

Тизмеге кайра баруу
Вверх